این مطلب ۹۴ بار خوانده شده
به بهانه ۱۰ ارديبهشت

۱۰ اردیبهشت سالروز آغاز عمليات الي‌ بيت‌المقدس

نسخه مناسب چاپ

عملياتي كه شايد بتوان آن را پيروزمندترين تك نظامي كشورمان در طول هشت سال جنگ تحميلي دانست. آزادسازي حدود ۵هزار كيلومتر از مناطق اشغالي و اسارت ۱۹هزار سرباز دشمن، ‌تنها بخشي از دستاوردهاي فتح خرمشهر به شمار مي‌رود اما در نقطه مقابل، الي بيت‌المقدس پاياني بر دوران طلايي جنگ از حيث پيروزي‌هاي سريع و برق‌آسا نيز است. از اين رو شايد بتوان فتح خرمشهر را پارادوكسي در بدنه تاريخ دفاع‌مقدس ناميد كه تضادهاي جبهه‌خودي در قبل و بعد از آن واقعيات تلخي را گوشزد مي‌كند.

خيز اوليه رزمندگان براي رسيدن به الي بيت‌المقدس اما در آذرماه ۱۳۶۰ برداشته شد. عمليات طريق‌القدس به عنوان اولين گام از سلسله عمليات‌هاي كربلا به تاريخ هشت آذرسال ۶۰ با آزادسازي شهر استراتژيك بستان منجر به قطع جبهه شمالي و جنوبي عراق در خوزستان شد. به اين ترتيب در گام بعدي كه تاريخ از آن با عنوان عمليات فتح‌المبين ياد مي‌كند، وسعتي حدود ۲هزار و ۵۰۰ كيلومتر از خاك كشورمان در شمال خوزستان آزاد شد و بالاخره نوبت به الي بيت‌المقدس رسيد كه قرار بود از ۱۰ ارديبهشت ۱۳۶۱ نه تنها آزادسازي خرمشهر بلكه يورش به سمت بصره را در دستور كار داشته باشد. حركتي كه به دليل استحكامات مرزي دشمن ناكام ماند، ليكن خرمشهر طي يك نبرد سخت ۲۵ روزه در سوم خردادماه ۶۱ آزاد شد.

اما شرايط پيچيده پس از الي بيت‌المقدس از آنجايي رقم خورد كه با پايان يافتن موج اوليه خوشحالي مردمي، ‌نوبت به شروع نبرد ديگري آن هم در عرصه سياسي رسيد. تشكيك در اهداف جنگ در ميان برخي از سياسيون و شايد نظاميان از اركان محوري اين نبرد در جبهه داخلي بود. در آن سوي مرزها نيز تحركاتي شروع شد كه بيشتر از اهداف سخت‌افزاري «تقدس» دفاع مردم ايران را نشانه گرفته بود.

در اولين قدم اين عراق بود كه كمتر از يك ماه پس از شكست سختش در جبهه خوزستان، قسمت عمده متصرفات خود در تمامي جبهه‌ها را رها كرده و عقب‌نشيني سراسري انجام داد. (البته به غير از ۲هزار و ۵۰۰ الي ۳هزار كيلومتر از خاك كشورمان كه همچنان در اشغالش باقي ماند) اين حركت ارتش بعث بيشتر از آنكه به لحاظ نظامي اهميت داشته باشد، از بعد سياسي مورد بهره‌برداري كساني قرار گرفت كه نگران استيلاي انقلاب نوپاي اسلامي ايران به كشور همسايه خود عراق بودند. به اين‌سان با عقب‌نشيني متجاوزان از ارتش بعث يك چهره صلح‌طلب نشان داده شد و از سوي ديگر با خروج متجاوزان از خاك كشورمان، ‌بحث دفاع از وطن در برابر نيروي بيگانه مورد شك و ترديد قرار گرفت.

اينجا بود كه سليقه‌هاي مختلف خود را نشان دادند. كما اينكه قدرت‌هاي منطقه‌اي و فرامنطقه‌اي كه بعثي‌ها را در حال فروپاشي مي‌ديدند سعي براي اتمام جنگ را دو چندان كردند و يك بار ديگر در تاريخ معاصر كشورمان، آواز كريه بيگانگان خارجي در داخل كشور رقاصه‌هايي را پيدا كرد كه شعار قطع جنگ پس از خرمشهر را مطرح مي‌كردند. حتي گروهي از مخالفان جنگ از حربه شرعي بهره برده و طي عمليات رمضان به عنوان بزرگ‌ترين عمليات پس از فتح خرمشهر، ‌شب‌نامه‌هايي با مضمون حرام بودن تجاوز به خاك يك كشور اسلامي را ميان رزمندگان توزيع ‌كردند!

صرف‌نظر از اين دست‌ خشك مقدس‌ها، چهره‌هاي سياسي چون برخي اعضاي نهضت آزادي به شكل علني از تحريم جنگ سخن گفتند. كتاب «انقلاب ايران در دو حركت» به قلم مهندس بازرگان كه سال ۶۳ به انتشار رسيد نمونه‌اي از تلاش‌هاي اين دسته از سياسيون براي زير سؤال بردن روند جنگ بود. وي (بازرگان) در فصل «جنگ عراق» اين كتاب به شكل علني عنوان مي‌دارد كه پس از مهر ۶۱ كه عراق از كشور بيرون رانده شد چرا بايد شعار صلح‌طلبي مساوي با شرك و كفر باشد!

به هر حال همه اين مخالفت‌ها تنها مي‌توانست جزئي از جبهه داخلي مخالف جنگ را در بربگيرد. مشكل اصلي از سوي آن دسته افرادي اعمال مي‌شد كه مسئوليت‌هاي كليدي را در بدنه نظام در اختيار داشتند. اين طيف كه سر سلسله آنها هاشمي رفسنجاني به عنوان فرمانده جنگ از سال ۶۲ به بعد بود، پشتيباني جبهه‌ها را در اختيار داشتند و سياست‌هاي كلي جنگ را تعيين مي‌كردند. خلاصه سخن سياسيون اين بود كه استكبار هرگز اجازه نخواهد داد ملت ايران تفكر ناشي از انقلاب اسلامي خود را در كشور همسايه خود عراق استيلا بخشد. بنابر اين بهترين راه آن است كه در پي يك صلح شرافتمندانه باشيم.

 صلحي كه به زعم آنها با گرفتن بخشي از خاك عراق و به معامله گذاشتن اين متصرفات به عنوان برگ برنده مذاكرات پس از آتش‌بس قابل حصول بود.

منبع:پژوهشگاه علوم و معارف دفاع مقدس

دیدگاه ها

  • دیدگاه های ارسال شده توسط شما، پس از تایید در وب منتشر خواهد شد.
  • پیام هایی که حاوی تهمت یا افترا باشد منتشر نخواهد شد.
  • پیام هایی که به غیر از زبان فارسی یا غیر مرتبط باشد منتشر نخواهد شد.